Cherif Kheddam

 

Cherif kheddam

Cherif Kheddam

Dda Crif mi mezzi

Dda Crif

Ihegga-t-id i lǧamaɛ

Baba-s yesseḥfeḍ-as leqran

Yella d aqcic ameẓyan

Ur nettidir deg listaɛ

Awal yuɣ-it i yimawlan

D ixeddim kan i t-yegman

Deg Lezzayer i yella nnfeɛ

Dinna yexdem d axeddam

Akka i d Crif Xeddam

D ddunnit yexdem ddreɛ

Dda Crif

Yennuɣ d lḥif

S tezmilt n uẓawan

Yexdem d axeddam n ufus

D aɣrib deg tmurt n Fransa

Taẓuri deg-s i tensa

Ayen d-as-yexdem drus

Tefrawes-as acḥal tasa

Isfel akkin i tlisa

Ccna-nneɣ, yekkes-as ammus

Asurdi-s tečča-t Tuydayt

Aẓawan d aman yeswa-t

Asnulfu ɣur-s fessus

Dda Crif

Yennuɣ d lḥif

S tezmilt n uẓawan

Yelmed lsas n uẓawan

Yessuli ccan n teqbaylit

Seg tafrara-s ɣer tmeddit

« Lemri-s » d win i ɣ-d-yeẓran

Win d-immuger iɛawen-it

S imal yelhan isegger-it

Ɣur-s yejbed-d iɣeblan

Tazmert teṭṭef s yiwen uẓar

Yekrez i yekrez uzger

Tura s yisem-is i ttgallan

Dda Crif

Yennuɣ d lḥif

S tezmilt n uẓawan

Isem-is yettwanas itran

Yuli d asawen iɛella

Netta ur yecliɛ ara

Yeqqim d amdan n uẓawan

Talqayt-nni n yisefra

Tamuɣli-ines s azekka

Lḥeqq, fkan-as-t wussan

Yeqqim d argaz n wawal

D tikli-s i s-yerran azal

Almi yessgujjel imawlan

Dda Crif

Yennuɣ d lḥif

S tezmilt n uẓawan

Malek HOUD

Cherif Kheddam

Dda Crif

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

NEQBER

Neqber

Neqber

Ulac dighen am usirem

Tafdult yundin ur tzeggel

Win teskuffer yeqqim din

S temrart amgerḍ yejgugel

(ɣe)F tmurt ur d-rsent tfednin

Nutni, ur ten-yeɛni uɣbel

Dhan-d d ujmaɛ n tɛeqqayin

Buglu deg umakan neɣ azzel

Taggara-k d ddaw n tmedlin

Rnu-as zzit i tmes

S ssekker ččar asegres

(de)G ubrid tewwteḍ: Hedd ! Tnin !

Tagrawla wwin n lyasmin

Idammen ur sɛin tariḥt

Acḥal d tarwiḥt i yeɣlin

Mmugren zzman n teqriḥt

D izgaren i izerɛen timẓin

Iɣyal ččant-tent s tiṣṣiḥt

Ttrad ɣur-sen d tixeddaɛin

Ɛudden tadamsa d taẓllit

Segger taflukt ɣer waman

Targuḍ azekka yelhan

Yečča uslem tameddit

Asirem, ha-t yessusem

Wiss ma ad iɛiwed ad d-ilal

Tiɣerɣert teččur d lhemm

Tudert yettwakkes-as wazal

Ɣer terbut yurag ssem

Nɣan amdan, wwin akal

Deg ugerjum yebleɛ wawal

Ɣas ma ur d-nenṭiq neḍlem

Wwten-aɣ merra ɣef walim

Ad nettu timẓin, aclim

Ɛelfen akerciw n ulɣem

Mel-iyi-d amek ad tefru

Taqnuẓt ur teshil tuɛer

Nbubb, nettbabba nettru

Tifrat tedha-d d uzuɣer

Bezzaf iḍul usaru

Uqbel taggara-s neqber

Tagnit, nebɣa-tt ad tdewwer

Yal wa ad yaweḍ lebɣi-s

Ad yettimɣur ccan-is

Tamurt, deg (yi)genni ad tzehher.

Malek HOUD

Neqber

Ulac abrid wis sin

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

2011 in review

Les lutins statisticiens chez WordPress.com ont préparé un rapport annuel 2011 pour ce blogue.

Voici un extrait:

Un cable car à San Francisco contient 60 personnes. Ce blog a été visité environ 3 300 fois en 2011. Si c’était un cable car, il aurait fallu à peu près 55 voyages pour transporter autant de personnes.

Cliquez ici pour voir le rapport complet.

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

Aseggas ameggaz (Amenzu n yennayer 2962)

Amenzu n yennayer

Amenzu n yennayer d ixef n useggas ɣer Yimaziɣen. Yettas-d deg wass wis mraw d sin (12) n wayyur n janvier. Ar ass-a deg tal tama n Tefriqt n ugafa anda ttidiren Yimaziɣen, sfugulen i umenzu n yennayer s yiwet n tmeɣra tameqqrant acku d yiwen wass i d-yesmaktayen Cacnaq, yiwen urgaz amaziɣ yuɣalen d agellid neɣ d aferɛun ɣef Yimaṣriyen deg useggas 950 send talalit n Mass Ɛisa. Seg yimir-nni i bdan Yimaziɣen ḥessben ussan.

            Asfugel n yixef n useggas yeggra-d ar tura. Deg Uwris, tamurt n Yicawiyen, tilawin ttbeddilent inyen d tgejda n uqiḍun ɣef waya i s-qqaren i umenzu n yennayer « Buyni » ma d irgazen tturaren ddabax n uḍar neɣ ɣeṭṭlen leɣruḍ s tyitiwin n lbarud s temgeḥyal.

            Deg tmurt n Leqbayel, tilawin ttheggint-d imensi n yennayer s seksu d uksum n uyaziḍ. Mi ara d-tessers twacult učči, tetten deg yiwen n uḍebsi, llal n uxxam ur yettɛedday ara fell-as uzaylal, tessrusu-d diɣen tijeɣlin n twelliyen d yiminigen akk d wid yemmuten, am wakken temlal-d tasa d wi ay turew akken ad mmagren aseggas amaynut ɣef tikkelt. Arrac imeẓẓyanen, ttseṭṭilen-asen i tikkelt tamezwarut.

            Deg tama n umalu n tmurt am temdint n wihran, ass-nni tetten ala tiẓidanin. Deg Tlemsan tettili-d yiwet n tfaska iwimi semman: « Ayrad ». D yiwet n tceqquft n umazgun i d-tturaren yimezdaɣ n taddart, ttɣummun-d udmawen-nsen s yisɣumen (masques) yecban iqudam n yizem. Yiwen yizem d awessur ad yemmet (aseggas yezrin) ad yeǧǧ amkan i yiwen yizem d amecṭuḥ ara d-ilalen imiren (aseggas amaynut). Imezdaɣ n taddart, arrac tiqcicin ad tezzin i taddart, ad cennun, ad d-jemɛen isufar n wučči, tameddit, tilawin ttnawalent-d yis-sen imensi i yesddukulen akk at taddart.

            Deg tmurt n Lmaruk, qqaren-as i umenzu n yennayer: « Tamɣart » Mi ara d-ires yimensi n yennayer yesḍuli ɣef yal yiwen n tawacult n uxxam ad yečč ass-nni nnig n tawant acku, akka i sfiliten i lxir ad yagar kra ara yekk useggas amaynut. Arrac, ma yella ugin ad ččen ad rwun, ssagaden-ten yimawlan-nsen s « temɣart » ara d-yasen ɣur-sen, d nutni ara tečč.

            Amenzu n yennayer ɣur-s ass-a 2962 n yiseggasen deg tudert-is ; i tura d acu i ilaqen ad t-nexdem i wakken ad s-nerr azal ? D ayen i isehlen maḍi, ayen i xeddmen i wass agreɣlan, amenzu n janvier d wass n umenzu n muḥerrem n useggas aɛrab ara nexdem i umenzu n usaggas amaziɣ, ad t-nerr d ass war amahil, yerna d win yettuxelṣen. D aya kan.

            GM: Ayen nessutur yal aseggas yeqqim kan d asirem, ar melmi ara tbeddel ?

                Malek HOUD

Amenzu n yennayer
Aseggas ameggaz
Publié dans Uncategorized | 2 Commentaires

Ttif win nessen wala…

Menyif lmaâun-a wala ldjedra n useklu

Ttif win i nessen wala…

Tajmaɛt ass-nni teččur am tmellalt. Asrugmet d leɛyaḍ, ad send-tesleḍ anda i telliḍ. D acu yeḍran akka ? D izgaren i yennejmaɛen d agraw. Ɣef wacu akka i ttemceqlalen segmi d-yuli wass ar tura, alaḥal ad yezgen wass, iṭij ad yeṭṭef talemmast n yigenni.

-Amer yettuɣal lxir talfi yuɣal i nekkni s yizgaren i d-yenna yiwen seg-sen.

-Segmi ara d-nekker d takerza, laɛtab yezga d amwanes, yettagi ad yeṭixxer fell-aneɣ, ma d asmi ara aɣ-tfakk tezmert ad d-ɣlin fell-aneɣ yijenwiyen ur nettḥezzib. Aksum, ad t-aɣen d tarbaɛt, ad t-ččen, ma d aglim, ad t-lsen d icifaḍ, i d-yerna wayeḍ.

-Wellah ar nettuɣaḍ, neɛteb nezzeh, azaglu acḥal d aẓayan ires ɣef umgerḍ uḍbir nekkni ad nernu asiker n lemmaɛen s tgersa yentan deg wakal yeqquren. Wa d lbaṭel, ilaq ad nerfed yiwen wawal ɣef tikkelt swayes ara nesṭixxer wa i aɣ-d-ittenǧaren akka lemmaɛen. Dayen, tiyita tewweḍ ɣer yiɣes, neɛya mačči d kra, ilaq ur tettɣimi ara kanakka fell-aneɣ, ilaq ad tt-tbeddel.

-Ih! Ih! Ilaq ad t-nesṭixxer! Akka i d-neṭqen ɣef tikkelt yizgaren tezdeɣ tnekra.

Yiwen n uzger yeqqimen deg teɣmert n tejmaɛt, yemmed ɣef wiyiḍ, ar tura ur d-igir yiwen n wawal. Mi kkren fell-asen akk ad rzun ɣer win akken i d-ixeddmen lemmaɛen i wakken ad as-inin: « dayen teṭaxxreḍ ! » amɣar-nni n yizgaren yerfed awal i tikkelt tamezwarut :

« D acu i ken-yuɣen akka ? Rret-d ɣur-wen leɛqel i tesruḥum s yiffasen-nwen, xemmemet kan cwiṭ, kunwi tekkrem-d am tmes-nni n teẓgi, tesreɣ aqquran tegla s uzegzaw. Xzut cciṭan i ken-izedɣen ɣef tikkelt, tuɣalem-d ad tɛiwdem leḥsab i taluft, akken qqaren : « Deg ugraw, mi ara ilin ḍelmen akk, lmaɛna-s ma nnan nesɛa lḥeqq, sɛan akk lḥeqq ».

-Ihi, tgezmem-tt ad tawḍem ɣer win i aɣ-d-ittenǧaren lemmaɛen i nezzuɣur seg wasmi akken i tebda ddunit, ad as-tinim: « Dayen, neɛya deg-k, nebɣa wayeḍ ».

-Tbegsem-d merra ad as-tinim ad k-nbeddel s wayeḍ. Ẓriɣ, teẓram akk mi ara yezɛef yiwen, yesserwat berra i unnar. Ayen ara s-yelhun, ur t-ittwali, yezga yedderɣel fell-as, maca ayen ara s-d-yeglu s lmaḍerra yettarra-as-t Rebbi d ayen kan. Ihi, ma ad iyi-taɣem awal, i nekk i d-ilulen mačči iḍelli, slet-iyi-d d acu ara wen-d-iniɣ: « D tidet, lemmaɛen  njebbed mi ara nkerrez ẓẓay, jerbeɣ-t acḥal d aseggas, nekk d umeddakel-iw i d-yeggran ass-a d icifaḍ, maca ḥṣut bellik amdan-a i aɣ-d-ittenǧaren allal-a n tkerza, nessen-it akk, neẓra amek i iga lemmaɛen ara ɣ-d-iheggi akka d tasawent, wanag win ara d-yasen d amaynut, ad yeṭṭef amḍiq-is, ur t-nessin ara, lemmaɛen ara ɣ-d-yeqqen ad t-nzuɣer, ahat d lǧedra n useklu s lekmal-is mebla ma inǧer-itt-id ».

 

Publié dans Uncategorized | 10 Commentaires

IΣEMRUCEN

Iɛemrucen

  • IΣEMRUCEN
  • Ala s teqbaylit i yezmer ad iru

Tawacult n Iɛemrucen

D yiwet n twacult iman-is

Imdanen, deg-s dehcen

Ḥṣan amek i d-tuɣ abrid-is

Terwa agessar d usawen

Deg yinig neɣ deg tmurt-is

Taddart-is d Iɣil Ɛli

Syinna i d-tebda tikli

Deg ubrid yessan d agris.

Tudert-is semmḍet d agris

Urǧin i d-temmuger tayri

Lezzayer tugi ddin-is

Ddin-is d win n Urumi

Fransa tɣucc tizzayrit-is

Imi ɣur-s urǧin telli

Amzun yeɛweq yixef-is

Tugi ad tezzenz nnif-is

Yeqqim dima d aqbayli.

Imeṭṭi-ines s teqbaylit

Akka i d Jean Lmuhub

Yura iḍrisen s tefransist

D tutlayt yečča am uḥbub

Netta d uletma-s Marguerite

D yemma-tsen Faḍma wwin ddnub

Anda ruḥen ugin-ten

D tismin i ttasmen deg-sen

Ɣur-sen zher d ajerbub.

Lmuhub d agrawli ameqqran

Yekkin deg tlelli n Lezzayer

Lezzayer ur s-tefki ccan

Ur teǧǧi isem-is ad d-yezher

Tedda d win i tt-yeǧǧan

Mi d-yekker umger s iger

D Yugurten i d imawlan

D timuzɣa i d iẓuran

Nnif n Jean ur inegger.

Cergen ul-is ameɣbun

Ires gar sin n yiberdan

Wwten amek ara s-nfun

Timuzɣa-s deg yiẓuran

Tigzi-s terra-t d ageldun

Ayen yura ɣur-s ccan

Tirgit-is treqq deg lkanun

Mačči d win i tettun

Isem-is yezdeɣ igenwan

Ha-t-an yezdi d yitran.

Malek HOUD

IΣEMRUCEN

Marguerite-Ṭawes

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

FLaN

FLaN

3effet sya!

.

Flan

Deggret-t ɣer tesga n umezruy

Dinna kan i d amkan-is

Agdud ur s-d-iṣaḥ ubruy

N tlelli iɣef yečča iri-s

Rran-k d tasarut n uledduy

Yal yiwen yewweḍ ɣer lebɣi-s

A flan ufan-k d ssebba

Yal ass ɣur-sen d tamaɣra

Ččan tamurt summen idammen-is

Flan ibedd ɣef lektubat

Tidet temḍel d yimeɣrasen

Aṭas i d-ufan n ssebbat

D nutni kan i d irgazen

Nteddu ɣer deffir mačči ɣer sdat

Nectaq ad necbu wi ɣ-yifen

Ma d ɣur-sen kullec yelha

Lezzayer tif akk timura

Nettat meskint trekkeḍ deg-sen

A flan neɛya deg-k aṭas

Tugareḍ amɣar awessur

Lḥif yewweḍ-aɣ-d ɣer wammas

Kečč tifuhrit-ik tettuzur

Tɛeddaḍ aṭas i tilas

Acḥal i tewwiḍ d amur

Tawant ɣur-k ur d-testeqsa

Teččiḍ, ttetteḍ ar ass-a

Tibḥirt, terrid-tt d amermur

 FLaN mačči d win n tegrawla

Yedduklen mgal acengu

Seg tmurt yessufeɣ Fransa

Yewwet-d lferḥ d abandu

FLaN ḥewṣen-t Wat n Wejda

Sserẓgen-t nnig n qlilu

Yezzeɣzeɣ, yenfa, yenɣa

Yecnef-aɣ akk tawenza

Agdud iɛebba azaglu

Taggara-k d asalay kan

M(a) ur k-yewwi waḍu n tefsut

Ad s-qqaren : « Necfa-d i FLaN,

Win akken yexlan tamurt »

Tudert n ugdud deg laman

Ma d kečč dayen, kullec ifut

Azzayri ad d-yerr nnehta

Ad s-yini : « Dayen tefra ! »

Fell-as ur tettuɣal tewwurt.

 Malek HOUD

flan

3effet! i k-yenna ugdud.

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

Ṭuber

Ad rreɣ tajmilt tameqqrant i kra n win yefkan tudert-is d asfel akken ad teqqim tmurt-is Lezzayer d tazzayrit, ad teqqim tbedd ɣas ma ggten wid yebɣan ahuddu d uɣelluy-ines.

                                  

Tuber

Seg baba-s gher mmi-s.

Akal n tmurt ifud

Ifud ad isew

Rray ireẓ deg wafud

Yugi ad yeḥlu

Nnger la d-yettmurud

Tamurt ad tt-ixlu

Ugin warrac nnger

Kkren-d d ahummu

Rrṣaṣ yuɣal d amger

Yemsed yettḥuccu

S lerwaḥ yeččur unnar

Tiɣri d askiɛɛew

Argaz yeɛya (de)g lehmum

Ttnulfun-d yal ass

Tamurt tɛawed lqum

Arrac d lqewwa-s

Ɣas ma qqaren-as d amcum

Tidet yebɣa ad d-tres

Aqcic tura i d-ilul

Yugad azekka

Yugi lbaṭel ad iḍul

Yenna mačči akka

Yuɣ-as awal i wul

Iger-it s aẓekka

Tamurt terwa idammen

N warraw n tasa-s

Teɣreq deg (yi)meṭṭawen

Teḥzen ɣef tarwa-s

Anda-t wass ḥlawen?

Tessaram yal ass

Yeggul waggur n lexrif

Limin d aquran

Deg tmurt ad yekfu lḥif

U ad seggmen wussan

Ad nuɣal akk kif-kif

Ḥaca ayen i iɛeddan

                                                                        Aqbu ass n: 07/12/1988

tuber

Ma d kra i iruhen d asfel...

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

TIKERKAS: Tafsut d tamazight macci d taârabt

TIKERKAS: Tafsut d tamaziɣt mačči d taɛrabt

Lekteb imzenneq, tacmuxt terreẓ zzit iɛelleq. Tikerkas sehlent ziɣen, akken yennum yeqqar yiwen umaẓwan (propagandiste) Alalman deg tallit-nni n ṭṭrad amaḍlan wis sin: « skudmal lekteb meqqer skudmal yettɛedday ».

Dɣa netta ɣef wayen akka iḍerrun deg Tferka n ugafa seg taggara n tegrest  d tazwara n tefsut n useggas-a 2011, tigrawliwin i d-yettnekkaren din mačči deg tmura taɛrabin, semman-asent « Tafsut taɛrabt » neɣ « Tigrawliwin taɛrabin ». Timura anda ḍerrunt tegrawliwin-a d timaziɣin neɣ d tiferɛunin neɣ d tiberkanin, akal-nsent yezga-d deg umenẓaw n Tferka maca arbib i qqnen yineɣmasen aɛraben neɣ ifransisen i wawalen-a d wa: « tafsut d tegrawla » d « aɛrab ». Akka deg yisalan ayen i nsell kra yekka wass d wa: « Tafsut taɛrabt », « Tigrawliwin taɛrabin ». Arbib « Amaziɣ » yenger, yeɣba, ulac-it…

Wissen melmi ad ɣ-d-iwali umaḍal akken nella kan mebla ma yefka-aɣ tamagit taɛrabt amzun d abɛaḍ i yegullen fell-asen ur ssexdamen ara awal « amaziɣ ». Maca akka tura yewweḍ wass ad d-nerr azal i yiman-nneɣ nekkni s yimaziɣen. Ahat « tafsut taɛrabt » neɣ « Tigrawliwin taɛrabin », ɣas ma tinfaliyin-a wwint ismawen aɛraben, netta deg tidet , akud ixeddem i lfayda n tmaziɣt. Ma yella tagrawla tewwi-d tugdudt, tugdudt ad d-teglu s yizerfan n Yimaziɣen anda bɣun ilin deg wakal n Tmazɣa anda i ten-id-yufa lḥal din seg wassen i tebda ddunnit seg zik n zik.

Tafsut tebda-d amecwar-ines deg useggas 1980, deg wass n 20 n wayyur n yebrir deg tmurt n Leqbayel. Tura, a-tt-an, ijeǧǧgen-is ṭṭreḍqen-d deg Tmazɣa merra. Yewweḍ-d lawan ad nečč igumma-ines nekkni s Yimaziɣen n TMAZƔA.

Malek HOUD

Tikerkas

Tafsut n Yimazighen

Publié dans Uncategorized | Laisser un commentaire

Talsa i bghigh

Talsa i bɣiɣ

Talsa i bghigh

Yal yiwen s wayla-s

Yiwen wass deg wussan n tefsut

Ddmeɣ-d ul n talsa

Ssurgeɣ-d seg-s

Kra n lkerh yesɛa

D lkerh ijemden

D aberkan am yiḍ

S tmara i yeffeɣ s tzuliɣt n zzman

Ul iwumi d-yeggra cwiṭ n tayri

Ssurgeɣ-as diɣen tayri almi yettenfal

Talsa merra

Tuɣal d leḥmala

Ala aḥemmel kan i tessen

Ul n wuccen imi ur t-id-ṭṭifeɣ ara

Yeqqim yeččur d tixidas d tɣeccact

Talsa, tessebleɛ-itt tayri

Tuɣal bezzaf telha

Terra-tt leḥmala d tayeḍ

D acu ara s-geɣ i wul

Yessnen kan ad yeḥmmel ?

Ddmeɣ-t-id tikkelt-nniḍen

Rriɣ-as snat n tmiqwa n lkerh

Yuɣal seg wass-nni

Ur iḥemmel ara kan…

Ur ikerreh ara kan…

Ikerreh cwiṭ, iḥemmel aṭas.

Publié dans Uncategorized | 2 Commentaires